1. Bối cảnh hình thành
Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình đào tạo gắn với nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, yêu cầu về xây dựng các thiết chế đào tạo và nghiên cứu chất lượng cao ngày càng trở nên cấp thiết. Đặc biệt, việc phát triển nguồn nhân lực trình độ cao phục vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững đặt ra đòi hỏi phải có những mô hình tổ chức linh hoạt, hiện đại và có tính liên ngành.
Triển khai thực hiện Quyết định số 374/QĐ-TTg ngày 19/02/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án Phát triển hệ thống Trung tâm Đào tạo xuất sắc và tài năng về công nghệ 4.0 đến năm 2030, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công văn số 3438/BGDĐT-KHCNTT ngày 27/6/2025 hướng dẫn cụ thể các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện Quyết định 374/QĐ-TTg. Theo đó, ĐHTN là một trong 13 cơ sở giáo dục đại học được lựa chọn phát triển hệ thống trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng về công nghệ 4.0 đến năm 2030.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Viện Đào tạo và Nghiên cứu Xuất sắc được thành lập trong hệ thống Đại học Thái Nguyên nhằm hiện thực hóa chiến lược phát triển khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực nghiên cứu, chuyển giao tri thức phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của vùng Trung du và miền núi phía Bắc cũng như cả nước.
2. Vị trí pháp lý của Viện Đào tạo và Nghiên cứu Xuất sắc
Viện Đào tạo và Nghiên cứu Xuất sắc là đơn vị trực thuộc Đại học Thái Nguyên, được thành lập theo Nghị quyết Số 128/NQ-HDĐHTN ngày 06 tháng 10 năm 2025 của Hội đồng Đại học Thái Nguyên.
Viện chịu sự quản lý trực tiếp, toàn diện của Đại học Thái Nguyên, đồng thời hoạt động theo Đề án thành lập và Quy chế tổ chức, hoạt động đã được ban hành. Trong hệ thống tổ chức của Đại học Thái Nguyên, Viện Đào tạo và Nghiên cứu Xuất sắc là một thiết chế đặc thù, thực hiện đồng thời chức năng đào tạo và nghiên cứu khoa học – chuyển giao tri thức với yêu cầu cao về chất lượng, tính liên ngành và hội nhập.
3. Mô hình Viện Đào tạo và Nghiên cứu Xuất sắc trong Đại học Thái Nguyên
Khác với các đơn vị đào tạo truyền thống, Viện không chỉ đảm nhiệm việc đào tạo ở các bậc Cử nhân, Thạc sĩ và Tiến sĩ, mà còn là nơi tổ chức, triển khai các hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức, công nghệ phục vụ thực tiễn. Viện Đào tạo và Nghiên cứu Xuất sắc được xây dựng theo mô hình tích hợp, trong đó đào tạo và nghiên cứu khoa học không tách rời mà gắn kết chặt chẽ trong một hệ sinh thái học thuật thống nhất.
Mô hình Viện Xuất sắc đặt trọng tâm vào ba yếu tố cốt lõi: đào tạo gắn với nghiên cứu, nghiên cứu gắn với ứng dụng và chuyển giao, và kết nối chặt chẽ giữa nhà trường, nhà khoa học, doanh nghiệp và địa phương. Người học tại Viện không chỉ tiếp cận kiến thức chuyên môn mà còn được tham gia trực tiếp vào các hoạt động nghiên cứu, dự án khoa học, qua đó hình thành năng lực tư duy độc lập, sáng tạo và giải quyết vấn đề thực tiễn.
4. Vai trò của Viện trong hệ thống Đại học Thái Nguyên và mạng lưới đào tạo xuất sắc
Trong hệ thống Đại học Thái Nguyên, Viện Đào tạo và Nghiên cứu Xuất sắc được định hướng là đơn vị nòng cốt trong việc thí điểm và triển khai các chương trình đào tạo chất lượng cao, đồng thời từng bước phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu liên ngành, liên lĩnh vực.
Viện đồng thời được giao vai trò đầu mối kết nối Đại học Thái Nguyên với các mạng lưới đào tạo xuất sắc và tài năng theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo, góp phần nâng cao vị thế học thuật, năng lực nghiên cứu và hội nhập quốc tế của Đại học Thái Nguyên trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Thông qua mô hình của Viện , Đại học Thái Nguyên hướng tới xây dựng một trung tâm đào tạo và nghiên cứu có uy tín, có khả năng tạo ra tri thức mới, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới.
5. Định hướng phát triển
Trong thời gian tới, Viện Đào tạo và Nghiên cứu Xuất sắc tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế, từng bước khẳng định vai trò là thiết chế đào tạo – nghiên cứu xuất sắc của Đại học Thái Nguyên.
Viện hướng tới trở thành môi trường học thuật tiên tiến, nơi hội tụ đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, người học và đối tác cùng chung mục tiêu phát triển tri thức, đổi mới sáng tạo và đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của xã hội.